<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>        <rss version="2.0"
            xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
            xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
            xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
            <channel>
                <atom:link href="https://www.swatantraprabhat.com/tag/29891/hindu-parv" rel="self" type="application/rss+xml" />
                <generator>Swatantra Prabhat RSS Feed Generator</generator>
                <title>hindu parv - Swatantra Prabhat</title>
                <link>https://www.swatantraprabhat.com/tag/29891/rss</link>
                <description>hindu parv RSS Feed</description>
                
                            <item>
                <title>पडरौना नगरपालिका में प्रकाश पर्व, छठ महापर्व दृष्टिगत तैयारी बैठक</title>
                                    <description><![CDATA[<div style="text-align:justify;"><strong>कुशीनगर। </strong>आगामी दीपावली एवं छठ महापर्व के दृष्टिगत नगर में स्वच्छता, प्रकाश व्यवस्था एवं जलापूर्ति की सुदृढ़ व्यवस्था सुनिश्चित करने हेतु आज नगर पालिका अध्यक्ष विनय जायसवाल की अध्यक्षता में एक विशेष बैठक आयोजित की गई।</div>
<div>  </div>
<div style="text-align:justify;">बैठक में सफाई विभाग, बिजली विभाग एवं जलकल विभाग के सभी अधिकारियों व कर्मचारियों को आवश्यक दिशा-निर्देश दिए गए। नगर पालिका अध्यक्ष ने कहा कि दोनों पर्व हमारे नगर की पहचान और आस्था से जुड़े हैं। नगरवासी इन दिनों किसी भी प्रकार की असुविधा का सामना न करें, इसके लिए सभी विभाग पूरी निष्ठा और जिम्मेदारी के साथ कार्य करें। </div>
<div>  </div>
<div style="text-align:justify;">उन्होंने विशेष रूप से</div>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.swatantraprabhat.com/article/157090/liquor-smugglers-are-playing-the-flute-of-all-is-well"><img src="https://www.swatantraprabhat.com/media/400/2025-10/img-20251011-wa0074.jpg" alt=""></a><br /><div style="text-align:justify;"><strong>कुशीनगर। </strong>आगामी दीपावली एवं छठ महापर्व के दृष्टिगत नगर में स्वच्छता, प्रकाश व्यवस्था एवं जलापूर्ति की सुदृढ़ व्यवस्था सुनिश्चित करने हेतु आज नगर पालिका अध्यक्ष विनय जायसवाल की अध्यक्षता में एक विशेष बैठक आयोजित की गई।</div>
<div> </div>
<div style="text-align:justify;">बैठक में सफाई विभाग, बिजली विभाग एवं जलकल विभाग के सभी अधिकारियों व कर्मचारियों को आवश्यक दिशा-निर्देश दिए गए। नगर पालिका अध्यक्ष ने कहा कि दोनों पर्व हमारे नगर की पहचान और आस्था से जुड़े हैं। नगरवासी इन दिनों किसी भी प्रकार की असुविधा का सामना न करें, इसके लिए सभी विभाग पूरी निष्ठा और जिम्मेदारी के साथ कार्य करें। </div>
<div> </div>
<div style="text-align:justify;">उन्होंने विशेष रूप से निर्देशित किया कि दीपावली से पूर्व पूरे नगर में गली-मोहल्लों की सफाई, नालियों की सफाई, विद्युत व्यवस्था की मरम्मत एवं छठ घाटों की साफ-सफाई व प्रकाश की व्यवस्था समय रहते पूर्ण की जाए।</div>
<div> </div>
<div style="text-align:justify;">नगर पालिका अध्यक्ष ने कहा कि नगर की स्वच्छता और उजाला ही त्योहारों की असली पहचान है, आइए हम सब मिलकर अपने नगर को स्वच्छ, सुंदर और जगमग बनाएं। बैठक में अधिशासी अधिकारी संतराम सरोज अभियंता निर्माण रामबहादुर, सफाई विभाग से अरुण सिंह, अनिल मौर्य, घनश्याम यादव, बबलू मद्धेशिया, विद्युत प्रभारी महेन्द्र चौधरी, प्रमोद मद्धेशिया, अजित, जयप्रकाश, श्यामू , जलकल प्रभारी मनोज सिंह, अशोक गुप्ता सहित सभी संबंधित कर्मचारी उपस्थित रहे।</div>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>पूर्वांचल-पूर्वी उत्तर प्रदेश</category>
                                            <category>आपका शहर</category>
                                    

                <link>https://www.swatantraprabhat.com/article/157090/liquor-smugglers-are-playing-the-flute-of-all-is-well</link>
                <guid>https://www.swatantraprabhat.com/article/157090/liquor-smugglers-are-playing-the-flute-of-all-is-well</guid>
                <pubDate>Sat, 11 Oct 2025 13:53:55 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.swatantraprabhat.com/media/2025-10/img-20251011-wa0074.jpg"                         length="113956"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Swatantra Prabhat UP]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>हरियाली तीज: आस्था, पर्यावरण और नारी-सम्मान की त्रिवेणी</title>
                                    <description><![CDATA[<p class="MsoNormal"><span lang="hi" xml:lang="hi">सावन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिमझिम</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फुहारों</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धरती</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरियाली</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चादर</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ओढ़</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लेती</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरियाली</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तीज</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रंगों</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गहरा</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">त्योहार</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भक्ति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नारी-शक्ति</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकृति</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गहरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़ाव</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उत्सव</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span>  27 <span lang="hi" xml:lang="hi">जुलाई</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सावन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मास</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुक्ल</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पक्ष</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तृतीया</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तिथि</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरियाली</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तीज</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मनाई</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाएगी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोने-कोने</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उमंग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रृंगार</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सामूहिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आनंद</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतीक</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनेगा।</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महिलाएँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वस्त्रों</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सजकर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मेंहदी</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रंगे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हाथों</span></p>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.swatantraprabhat.com/article/153478/hariyali-teej-faith-environment-and-female-honor-triveni"><img src="https://www.swatantraprabhat.com/media/400/2025-07/shiv-parvati-teej-pooja-vidhi.webp" alt=""></a><br /><p class="MsoNormal"><span lang="hi" xml:lang="hi">सावन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिमझिम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फुहारों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धरती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरियाली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चादर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ओढ़</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लेती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरियाली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तीज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रंगों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गहरा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">त्योहार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भक्ति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नारी-शक्ति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकृति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गहरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़ाव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उत्सव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> 27 <span lang="hi" xml:lang="hi">जुलाई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सावन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुक्ल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पक्ष</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तृतीया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तिथि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरियाली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तीज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मनाई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाएगी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोने-कोने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उमंग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रृंगार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सामूहिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आनंद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतीक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनेगा।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महिलाएँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वस्त्रों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सजकर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मेंहदी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रंगे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हाथों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गीतों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मधुर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रस-रंगत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवंत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरियाली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तीज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">न</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परंपराओं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुनरावलोकन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन-दर्शन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्पण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर्यावरण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संवेदनशीलता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सीख</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><span lang="hi" xml:lang="hi">पौराणिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कथाओं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरियाली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तीज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महत्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मान्यता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पार्वती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कठिन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तपस्या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अटूट</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भक्ति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सावन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तृतीया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तिथि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कथा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नारी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समर्पण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रेखांकित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विवाहित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महिलाओं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लंबी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उम्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुखी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैवाहिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कामना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतीक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अविवाहित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">युवतियाँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिव-पार्वती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूजा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आदर्श</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रार्थना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्कंद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुराण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुराण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रंथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तिथि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धार्मिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टिकोण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पवित्रता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">न</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धार्मिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुष्ठानों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समाज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नारी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनकी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भावनात्मक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गहराई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उजागर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><span lang="hi" xml:lang="hi">सावन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महीना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धरती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरियाली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सजाता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरियाली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तीज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकृति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यौवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उत्सव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनकर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उभरती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खेत-खलिहानों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लहलहाती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फसलें</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पेड़ों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरी-भरी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शाखाएँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नदियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कल-कल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पृष्ठभूमि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुंदर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनाता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकृति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कृतज्ञता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संरक्षण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संदेश</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आधुनिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर्यावरणीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चुनौतियाँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्लोबल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वॉर्मिंग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वनों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कटाई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गंभीर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुद्दे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हरियाली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तीज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महत्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरियाली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तीज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उत्सव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकृति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सामंजस्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतीक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><span lang="hi" xml:lang="hi">हरियाली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तीज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मनमोहक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परंपराओं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">झूला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">झूलने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रस्म।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गाँवों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पीपल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नीम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पेड़ों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रंग-बिरंगे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रस्सियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">झूले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाँधे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जिन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महिलाएँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">युवतियाँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समूह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">झूलती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> “<span lang="hi" xml:lang="hi">सावन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">झूले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पड़े</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नीम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डाली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर...</span><span lang="hi" xml:lang="hi">”</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोकगीत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हवा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गूँजते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">न</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मनोरंजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साधन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सामाजिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एकता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भावनात्मक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अभिव्यक्ति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वेक्षण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्तर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> 75% <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रामीण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्रों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तीज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">झूला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">झूलना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोकगीत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गाना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमुख</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परंपराएँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शहरी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्रों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जहाँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राकृतिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्षों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कमी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वहाँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सामुदायिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केंद्रों</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्कों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मंदिरों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">झूले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सजाए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परंपरा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सामूहिकता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ावा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महिलाओं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खुशियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साझा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मंच</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><span lang="hi" xml:lang="hi"><span lang="en-us" xml:lang="en-us"><img src="https://www.swatantraprabhat.com/media/2025-07/%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80-%E0%A4%A4%E0%A5%80%E0%A4%9C--%E0%A4%86%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%C2%A0%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A3-%E0%A4%94%E0%A4%B0-%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%80-%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A3%E0%A5%80.jpg" alt="हरियाली तीज- आस्था पर्यावरण और नारी-सम्मान की त्रिवेणी"></img></span></span></p>
<p class="MsoNormal"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उतना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनूठा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जितना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सांस्कृतिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महत्व।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरियाली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तीज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घरों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घेवर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मालपुआ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पूड़ी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खीर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हलवा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पारंपरिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यंजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनाए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घेवर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजस्थान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोकप्रिय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पकवान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सावन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महीने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घेवर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माँग</span> 40% <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्थानीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिठाई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उद्योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अलावा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ससुराल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहू</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> ‘<span lang="hi" xml:lang="hi">सिंजारा’</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भेजने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परंपरा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिश्तों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मधुरता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वस्त्र</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गहने</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मिठाई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रृंगार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सामग्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परंपरा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">न</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपहारों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आदान-प्रदान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पारिवारिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्नेह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सामाजिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बंधनों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मजबूत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुंदर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तरीका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><span lang="hi" xml:lang="hi">हरियाली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तीज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रृंगार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रंग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साड़ियाँ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लहंगे</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चूड़ियाँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मेंहदी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शोभा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ाते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रंग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उर्वरता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सौभाग्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतीक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मेंहदी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तीज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पहचान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सौंदर्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निखारती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैवाहिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गहराई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्त</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> 2024 <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आँकड़ों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सावन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मेंहदी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रृंगार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सामग्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बिक्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> 30% <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वृद्धि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दर्ज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोकप्रियता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभाव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शाता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महिलाओं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रृंगार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाहरी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सौंदर्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सीमित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनकी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आंतरिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मविश्वास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आस्था</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतीक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><span lang="hi" xml:lang="hi">सामाजिक दृष्टिकोण से</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हरियाली तीज महिलाओं के लिए एक मंच है जहाँ वे अपनी कला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भावनाएँ और एकता को व्यक्त करती हैं। जयपुर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लखनऊ और दिल्ली जैसे शहरों में तीज के अवसर पर मेले और सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित किए जाते हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जिनमें भजन-कीर्तन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नृत्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मेंहदी प्रतियोगिताएँ और पारंपरिक वेशभूषा की प्रदर्शनियाँ शामिल होती हैं। ये मेले हर साल लाखों लोगों को आकर्षित करते हैं और स्थानीय हस्तशिल्प</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वस्त्र और गहनों की बिक्री को बढ़ावा देते हैं। ये आयोजन न केवल सांस्कृतिक धरोहर को जीवित रखते हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि स्थानीय अर्थव्यवस्था को भी मजबूती प्रदान करते हैं।</span></p>
<p class="MsoNormal"><span lang="hi" xml:lang="hi">आज के युग में</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जब तकनीक और व्यक्तिगत महत्वाकांक्षाएँ जीवन का केंद्र बन रही हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हरियाली तीज जैसे पर्व हमें अपनी जड़ों से जोड़ते हैं। यह पर्व हमें सिखाता है कि सच्चा आनंद सामूहिकता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकृति के प्रति प्रेम और परंपराओं के संरक्षण में है। यह नारी-शक्ति का उत्सव है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जो हमें याद दिलाता है कि नारी केवल घर की नींव नहीं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि समाज की संस्कृति और मूल्यों की वाहक भी है। यह पर्व पर्यावरणीय चेतना को भी प्रोत्साहित करता है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जो आधुनिक समय की सबसे बड़ी आवश्यकता है।</span></p>
<p class="MsoNormal">27 <span lang="hi" xml:lang="hi">जुलाई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को जब हरियाली तीज का उत्सव मनाया जाएगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यह केवल धार्मिक अनुष्ठानों तक सीमित नहीं रहेगा। यह प्रेम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्पण</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सामाजिक एकता और पर्यावरण संरक्षण का प्रतीक बनेगा। जब महिलाएँ मेंहदी रचाएँगी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हरे वस्त्रों में सजेंगी और झूलों पर गीत गाएँगी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तब यह केवल परंपरा का निर्वाह नहीं होगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि जीवन की जीवंतता और आनंद का उत्सव होगा। हरियाली तीज हमें सिखाती है कि सच्ची खुशी रिश्तों को सहेजने</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकृति को संजोने और अपनी संस्कृति को जीवित रखने में है। यह पर्व एक ऐसी कड़ी है जो हमें अतीत से जोड़ती है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्तमान को समृद्ध करती है और भविष्य को प्रेरणा देती है।</span></p>
<p class="MsoNormal"><span lang="en-us" xml:lang="en-us"> </span><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रो. आरके जैन </span></strong><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">“</span></strong><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अरिजीत</span></strong><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">”</span></strong><strong><span lang="en-us" xml:lang="en-us">,</span></strong><strong><span lang="en-us" xml:lang="en-us"> </span></strong><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़वानी (मप्र)</span></strong></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>संपादकीय</category>
                                            <category>स्वतंत्र विचार</category>
                                    

                <link>https://www.swatantraprabhat.com/article/153478/hariyali-teej-faith-environment-and-female-honor-triveni</link>
                <guid>https://www.swatantraprabhat.com/article/153478/hariyali-teej-faith-environment-and-female-honor-triveni</guid>
                <pubDate>Sat, 26 Jul 2025 16:31:43 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.swatantraprabhat.com/media/2025-07/shiv-parvati-teej-pooja-vidhi.webp"                         length="89338"                         type="image/webp"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[Office Desk Lucknow]]></dc:creator>
                            </item>

            </channel>
        </rss>
        